Kontrola drogowa – uprawnienia i obowiązki kontrolującego i kontrolowanego

Kontrola drogowa - uprawnienia i obowiązki kontrolującego i kontrolowanego

Najprawdopodobniej u każdego kierowcy widok Policjanta celującego „suszarką” w jego pojazd powoduje przyspieszenie bicie serca i drżenie rąk. Zupełnie niepotrzebnie. Jeżeli nie mamy nic na sumieniu, nie mamy się czego obawiać. Często zatrzymanie naszego auta jest jedynie rutynową kontrolą. Niezależnie od powodu zatrzymania, kontrola drogowa musi odbywać się zgodnie z przepisami prawa.

Kontrola drogowa – jak powinna wyglądać? Jakie prawa ma zatrzymany do kontroli? Jakie obowiązki spoczywają na funkcjonariuszu dokonującym kontroli?

Uprawnienie do zatrzymania pojazdu do kontroli, funkcjonariuszom policji daje przepis art. 129 ust.1 ustawy Prawo o Ruchu Drogowym. Zgodnie z nim policjant jest upoważniony do przeprowadzenia kontroli drogowej wobec kierowców poruszających się na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz strefach ruchu.

Szczegółowa regulacja sposobu przeprowadzenia kontroli drogowej, uprawnienia funkcjonariuszy oraz również prawa przysługujące osobom kontrolowanym znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego.

Umundurowani policjanci mają prawo zatrzymać pojazd zarówno w terenie zabudowanym jak i po za nim. Natomiast nieumundurowani funkcjonariusze poruszający się nieoznakowanym samochodem nie mogą dokonywać zatrzymania poza terenem zabudowanym. !Wyjątkiem są działania pościgowe, uzasadnione podejrzenie, że poruszający się pojazd pochodzi z przestępstwa lub, że znajdują się w nim osoby, które popełniły przestępstwo.

Jak wyglądać powinna procedura zatrzymania kontrolowanego pojazdu?

Policjant do zatrzymania pojazdu powinien podawać sygnały tarczą tzw. “lizakiem” lub ręką, zaś w warunkach niedostatecznej widoczności, latarką ze światłem czerwonym albo tarczą do zatrzymywania pojazdów ze światłem odblaskowym lub światłem czerwonym. Funkcjonariusz jadący pojazdem samochodowym może podawać kontrolowanemu polecenia do określonego zachowania się za pomocą urządzeń nagłaśniających, sygnalizacyjnych lub świetlnych.

Kierujący jest zobowiązany do zatrzymania pojazdu, położenia rąk na kierownicy i pozostawania w pojeździe w oczekiwaniu na nadejście funkcjonariusza. Co do zasady osoby znajdujące się w kontrolowanym pojeździe powinny przez cały okres kontroli przebywać w samochodzie. Jeżeli jednak ktoś z pasażerów nie czuje się najlepiej, można prosić funkcjonariusza o przyzwolenie na opuszczenie pojazdu.

Pojazd powinien być zatrzymany do kontroli w miejscu nie utrudniającym ruchu innych pojazdów oraz nie stwarzającym zagrożenia dla innych uczestników ruchu. W przypadku zatrzymania w nieodpowiednim miejscu policjant ma prawo wskazać miejsce odpowiednie do przeprowadzenia kontroli, a osoba kontrolowana ma obowiązek udać się za policyjnym radiowozem w miejsce dogodne do przeprowadzenie kontroli.

Przed przystąpieniem do kontroli kierującego oraz sprawdzenia dokumentów, ładunku lub stanu technicznego pojazdu policjant powinien wydać polecenia: unieruchomienia silnika pojazdu; oraz wyjęcia kluczyków ze stacyjki. W sytuacji kontroli na jezdni lub poboczu, należy włączyć światła awaryjne o każdej porze doby.

Czytaj też: Obowiązkowe wyposażenie auta.

W czasie interwencji obowiązkiem funkcjonariusza jest podanie kierującemu swojego stopnia, imienia i nazwiska oraz przyczyny zatrzymania. Na żądanie osoby kontrolowanej funkcjonariusz ma obowiązek pokazania również legitymacji służbowej. Policjant nieumundurowany powinien okazać legitymację służbową bez wezwania. Sposób okazania musi umożliwiać odczytanie i zanotowanie danych pozwalających na identyfikację policjanta.

Zatrzymany do kontroli ma prawo do:

  • odmówienia złożenia wyjaśnień w czasie kontroli;
  • obrony – zatrzymany ma prawo do milczenia bądź kłamania (nikt nie musi samemu siebie obciążać);
  • nie zgadzania się ze stanowiskiem kontrolującego funkcjonariusza;
  • nie przyjęcia mandatu;
  • żądania pokwitowania, jeżeli zatrzymano prawo jazdy lub dowód rejestracyjny;
  • rejestrowania obrazu i dźwięk oraz wizerunku funkcjonariusza, nawet bez jego zgody; zatrzymany ma również prawo publikować zarejestrowany przebieg kontroli oraz wizerunek funkcjonariusza bez uzyskania jego zgody;
  • domagania się imienia i nazwiska, numeru służbowego funkcjonariusza oraz podania jego jednostki;
  • złożenia skargi na funkcjonariusza do komendanta jego jednostki;

Kontrolowany, który uzna że, czynności zostały przeprowadzone nieprawidłowo ma prawo do złożenia zażalenia do właściwego miejscowo prokuratora.

Należy pamiętać, że policjant nie może bez uzasadnienia przeszukiwać samochodu, kierowcy czy pasażerów. Prawo do przeszukania ma funkcjonariusz który, ma uzasadnione podejrzenie, że popełniony został czyn zabroniony. Jeśli dojdzie do przeszukania, przeszukiwany ma prawo żądać od policjanta wydania protokołu z dokonanej czynności.

Co do zasady funkcjonariusze nie powinni nakazywać kierowcy opuszczenia samochodu, gdy nie jest to bezwzględnie konieczne. Konieczność taka może się pojawić, jeśli urządzenie do badania trzeźwości jest zainstalowane w radiowozie, albo jeśli policjanci chcą pokazać kierowcy wykroczenie zarejestrowane videoradarem. Inne zachowanie funkcjonariuszy uznać należy za bezprawne.

Czy kontrole rutynowe kontrole trzeźwości są legalne?

Ważne! Po wejściu w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. noweli przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym nie można odmówić badania podczas przesiewowej rutynowej kontroli. Zgodnie nowymi przepisami art. 129ja powyższej ustawy: „W toku kontroli ruchu drogowego uprawniony organ kontroli może poddać kierującego pojazdem lub inną osobę, w  stosunku, do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem, badaniu w celu ustalenia w organizmie zawartości alkoholu lub obecności środka działającego podobnie do alkoholu.”

Obecnie policja podczas kontroli drogowej może przeprowadzić badanie trzeźwości kierowcy w każdej sytuacji i bez podania przyczyny

 

Źródło:

  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 1997 Nr 98 poz. 602).
  • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego.

 

Autor: Radosław Pilarski