Uprawnienia kontroli skarbowej

Uprawnienia kontroli skarbowejKilka dni temu opisywaliśmy czym jest kontrola skarbowa. Kto jej podlega, oraz jakie organy mogą ją przeprowadzić. Dziś opisujemy jakie uprawnienia i obowiązki ma kontrola skarbowa.

Kontrola skarbowa – uprawnienia

Wiemy już jakie cele ma kontrola skarbowa (tych, którzy nie wiedza zapraszamy tutaj). Znamy jej zakres. Wiemy kto może kontrować, a kto być kontrolowany. A jakie Uprawnienia ma kontrola skarbowa?

Otóż inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej mają prawo do:
• Legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości.
• Zatrzymywania i przeszukiwania osób oraz przeszukiwania pomieszczeń, bagażu i ładunku w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego skarbowego.
• Zatrzymywania pojazdów i innych środków przewozowych w celu przeprowadzenia kontroli przewożonych towarów lub dokumentów przewozowych dotyczących tych towarów, a także badania towarów i pobierania ich próbek, oraz przeprowadzenia kontroli rodzaju używanego paliwa przez pobranie próbek paliwa ze zbiornika pojazdu mechanicznego.

Oraz:

• Przeprowadzania doprowadzenia, o którym mowa w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. poz. 628 i 1165 oraz z 2014 r. poz. 24 i 1199), lub konwoju, o którym mowa w art. 4 pkt 3 tej ustawy.
• Zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek organizacyjnych, przedsiębiorców i organizacji społecznych, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy, w ramach obowiązujących przepisów prawa.

Pamiętajmy, że jeżeli przy dokonywaniu czynności służbowych pojawi się konieczność zdjęcia nałożonych uprzednio zamknięć celnych, inspektorzy i pracownicy mają obowiązek ponownego nałożenia zamknięć celnych i odnotowania tego faktu. Ponadto osoba posiadająca towary jest zobowiązana, na jej koszt, do wykonywania czynności umożliwiających przeprowadzenie kontroli. Pracownicy mają też prawo wydawania poleceń określonego zachowania się jeśli podczas kontroli zajdzie taka konieczność.

WAŻNE: Osobie takiej przysługuje zażalenie do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na zasadność lub sposób dokonania czynności.

Kontrola skarbowa- obowiązki

Oprócz uprawnień pracownicy kontroli skarbowej mają również swoje obowiązki. Do których należą:
• Poszanowanie godności człowieka oraz respektowanie innych praw i wolności obywatelskich.
• Wykonywanie czynności służbowych w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste i majątkowe osób i przedsiębiorców, których te czynności dotyczą.
• Zatrzymanie osoby może być zastosowane tylko wówczas, gdy inne środki pozostające w dyspozycji organów kontroli skarbowej, inspektorów i pracowników są bezcelowe lub okazały się nieskuteczne.
• W razie uzasadnionej potrzeby zatrzymaną osobę należy niezwłocznie poddać badaniu lekarskiemu lub udzielić jej pierwszej pomocy medycznej.
• Zatrzymanie pojazdów mechanicznych i innych środków przewozowych może być dokonywane tylko przez umundurowanych inspektorów i pracowników, znajdujących się w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego.

A także:

• Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór i sposób oznakowania pojazdów służbowych, uwzględniając w szczególności zapewnienie jednoznacznej identyfikacji pojazdów.
• Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w ust. 4, przypadki uzasadniające potrzebę niezwłocznego udzielenia osobie zatrzymanej pierwszej pomocy medycznej lub potrzebę poddania jej niezbędnym badaniom lekarskim, a także czas i organizację tych badań oraz sposób ich dokumentowania, mając na celu ochronę zdrowia osoby zatrzymanej.

Kontrola skarbowa – możliwość zażalenia

Na sposób prowadzenia wyżej wymienionych czynności przez kontrole skarbową przysługuje zażalenie do właściwego miejscowo prokuratora rejonowego. Kolejno Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia ustala warunki, sposób i szczegółowy tryb wykonywania czynności.

Kontrola skarbowa, a stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej

Inspektorzy i pracownicy mogą użyć broni palnej lub ją wykorzystać:

  • W przypadkach, konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na:

    a) Życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu.
    b) Ważne obiekty, urządzenia lub obszary albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu.
    c) Bezpieczeństwo konwoju lub doprowadzenia.

  • Ponadto broń palną można wykorzystać w przypadku konieczności podjęcia co najmniej jednego z następujących działań:

    a) Zatrzymanie pojazdu, jeżeli jego działanie zagraża życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby lub stwarza zagrożenie dla ważnych obiektów, urządzeń lub obszarów.
    b) Pokonanie przeszkody uniemożliwiającej lub utrudniającej ujęcie osoby albo ratowanie życia lub zdrowia uprawnionego, innej osoby lub ratowanie mienia.
    c) Zaalarmowanie lub wezwanie pomocy.
    d) Neutralizacja przedmiotów lub urządzeń mogących stwarzać niebezpieczeństwo wybuchu, powodujących jednocześnie bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia uprawnionego lub innej osoby.
    e) Unieszkodliwienie zwierzęcia, którego zachowanie zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby.
    f) Oddanie strzału ostrzegawczego.

  • W celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli ucieczka tej osoby stwarza zagrożenie życia lub zdrowia inspektora, pracownika lub innej osoby lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć materiałów wybuchowych, broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu.

W broń palną może być wyposażony, przeszkolony w zakresie związanym z jej używaniem, inspektor i pracownik zatrudniony w wyodrębnionej komórce, o której mowa w art. 11g ust. 1. Użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz dokumentowanie tego użycia i wykorzystania odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

Podstawa prawna:

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Autor: Radosław Pilarski, aplikant adwokacki