Pozew o zwolnienie spod egzekucji – powództwo ekscydencyjne – wzór z omówieniem

W postępowaniu egzekucyjnym, może dojść do sytuacji, w której zajęta zostanie rzecz lub prawo które do dłużnika faktycznie nie należy. Jeżeli dojdzie do naruszenia praw osoby trzeciej, osoba ta ma prawo do tzw. powództwa ekscydencyjnego. Pozew o zwolnienie spod egzekucji (powództwo ekscydencyjne) może wytoczyć jedynie osoba, która w wyniku postępowania egzekucyjnego została pozbawiona swoich praw (własności).   

Należy pamiętać, że jeżeli czynności egzekucyjne zostały dokonane niezgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym, podmiotowi pokrzywdzonemu służy skarga na czynności komornika (art. 767 k.p.c). Natomiast pozew o zwolnienie spod egzekucji przysługuje dopiero, kiedy prawa osoby trzeciej zostały naruszone w wyniku czynności egzekucyjnych, które podjęto zgodnie z prawem. Powództwo ekscydencyjne przewidziane zostało w art. 841 i nast. k.p.c. Jest to jeden z rodzajów tzw. powództw przeciwegzekucyjnych.

Kto i przeciw komu może wytoczyć pozew?

Jak to zostało wskazane na początku, pozew o zwolnienie spod egzekucji może wytoczyć jedynie osoba, która w wyniku postępowania egzekucyjnego została pozbawiona swoich praw (własności), tj. tzw. osoba trzecia. Powodem nie może być więc ani dłużnik ani wierzyciel. Powództwo ekscydencyjne w żadnym wypadku nie neguje samego tytułu wykonawczego, sprzeciwia się wyłącznie prowadzeniu egzekucji z zajętego przez komornika przedmiotu będącego własnością osoby trzeciej. Zazwyczaj dzieje się tak kiedy w trakcie egzekucji zajmowane przez komornika są rzeczy ruchome będące jedynie we władaniu dłużnika, a stanowiące własność kogoś innego.

Powództwo ekscydencyjne służy nie tylko przeciwko egzekucji z prawa własności, ale także z wierzytelności, użytkowania wieczystego, użytkowania ruchomości lub praw, spółdzielczego prawa własnościowe do lokalu i innych praw majątkowych.

Powództwo może być stosowane jedynie do wyłączenia spod egzekucji przedmiotów, pieniądze nie mogą zostać wyłączone spod egzekucji.

Pozew wytacza się przeciwko wierzycielowi, który prowadzi egzekucję przeciwko dłużnikowi, który nie zwolnił zajętego w toku egzekucji przedmiotu należącego do osoby trzeciej. Pozwanym nigdy nie może być komornik!

Czy komornik może zająć rzeczy nie należące do dłużnika?

Uprawnienia komornika związane z postępowaniem egzekucyjnym są bardzo szerokie. Komornik nie ma przy tym obowiązku sprawdzania czy rzecz będąca w posiadaniu dłużnika rzeczywiście do niego należy. Komornik może zająć zarówno przedmioty, na które dłużnik posiada dowód własności, jak i te którymi jedynie włada (np. znajdują się w mieszkaniu należącym do dłużnika). Może się więc zdarzyć, że w protokole zajęcia ruchomości znajdą się rzeczy należące do osoby trzeciej. Jednocześnie takie zajęcie nie zostanie uznane za dokonane niezgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym. 

Powództwo – wymagania

Powództwo dla swojej skuteczności nie wymaga zachowania żadnej konkretnej formy prawnej. Może zostać zarówno złożone ustnie do protokołu jak i zostać wniesione w formie pisemnej.

Jeżeli jednak pozew jest wnoszony pisemnie, powinien czynić zadość wymaganiom pisma procesowego wymienionym w art. 126 k.p.c.

Pismo powoda powinno określać:  

  • oznaczenie sądu, do którego jest kierowane;
  • imię i nazwisko lub nazwę stron (oraz pełnomocników jeżeli tacy zostali powołani);
  • sygnaturę akt komorniczych – nie jest to wymóg obligatoryjny, ale znacznie ułatwi pracę sądowi;
  • oznaczenie wartości przedmiotu sporu – ustala się ją na podstawie wartości przedmiotów zajętych w toku egzekucji, których zwolnienia żąda osoba trzecia;
  • oznaczenie rodzaju pisma – w tym wypadku będzie to „Pozew o zwolnienie spod egzekucji”;
  • wniosek o zwolnienie przedmiotu spod egzekucji – należy wskazać podstawę powództwa oraz naruszenie prawa osoby trzeciej, a także, jakie prawo przysługuje powodowi względem zajętego przedmiotu;
  • uzasadnienie oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;
  • podpis powoda;
  • wykaz załączników.

Powództwo ekscydencyjne nie wymaga wykazania interesu prawnego.

Opłata od pozwu

Od pozwu, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, pobierana jest opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł

Termin

Powództwo o zwolnienie od egzekucji można złożyć w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa (art. 841 §3 k.p.c.).

Należy pamiętać, iż uchybienie powyższemu terminowi powoduje bezwzględną konieczność oddalenia powództwa. Sąd w takim wypadku nie bada nawet merytorycznej zasadności pozwu.

Z kolei powództwo wniesione jeszcze faktycznym zajęciem danego prawa przez komornika zostanie oddalone jako przedwczesne.

Właściwy sądu

Powództwo należy wnieść do sądu rzeczowo właściwego, w którego okręgi prowadzona jest egzekucja (zazwyczaj – przy którym działa komornik).

 

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U.2018.0.1025).
  • ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 30).
  • ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2018.0.300).
Radosław Pilarski
Radosław Pilarski
Adwokat oraz doradca restrukturyzacyjny z wieloletnim doświadczeniem w prawie cywilnym, gospodarczym oraz upadłościowym i restrukturyzacyjnym.